Historie 1969-2009

Op 23 december 1969 wordt de Groninger IJshockey Stichting opgericht, een naam die al snel wordt afgekort tot GIJS en in de volksmond Gijssie. Er wordt gestart in de derde divisie, waarin op 3 januari 1970 voor het eerst thuis wordt gespeeld tegen Smoke Eaters Geleen 2. GIJS verliest met 8-1, maar het stadion is te klein als Rob van Aarem de eerste thuistreffer in de historie van GIJS scoort.
Het eerste punt wordt al op 28 december 1969 binnengehaald, in Tilburg, tegen het derde team van de Trappers (4-4). De eerste overwinning is op 3 februari een feit. Er wordt van Tilburg 3 gewonnen. De Groninger ijshal is wekelijks uitverkocht en gedurende het eerste seizoen, afgesloten op een achtste plaats, passeren ruim 35.000 mensen de kassa.

Kampioenschappen
Het seizoen 1970-1971 is zeer succesvol. Er wordt slechts één keer verloren. De Kemphanen zijn in eigen huis te sterk (4-3). De pijn is snel vergeten, want op de terugreis wordt in Harderwijk door spelers en supporters feest gevierd. De return tegen Kemphanen wil iedereen zien. Na een halve dag is er al geen kaartje meer te krijgen. Het publiek krijgt waar voor zijn geld. De Kemphanen worden met 9-2 opgerold. Het fanatieke publiek ziet uiteindelijk hun favorieten kampioen van de derde divisie worden en Groningen heeft naam gemaakt in het vaderlandse ijshockey.
Het eerste jaar in de tweede divisie (1971-1972) verloopt niet zo succesvol. Er worden veel grote nederlagen geleden en GIJS komt niet verder dan een zesde plaats. Een jaar later is GIJS echter ongenaakbaar en wordt het team ongeslagen kampioen. Vooral de ontmoeting tegen de Hunters uit Utrecht leeft bij velen nog voort in de herinnering. Na een schier hopeloze 4-0 achterstand knokt GIJS zich terug en wint het duel uiteindelijk met 5-4. Rob van Aarem scoort 43 seconden voor tijd het winnende doelpunt. De treffer doet het stadion op zijn grondvesten schudden.

Op het hoogste niveau
Omdat GIJS te zwak lijkt voor de hoogste afdeling besluit het GIJS-bestuur het recht op promotie te laten voor wat het is. Een jaar later weet GIJS zich via de Promotie-Degradatie competitie opnieuw te kwalificeren voor de eerste divisie en nu wordt besloten de grote stap wel te wagen. De eerste wedstrijd om de Coupe Nationale Nederlanden wordt met 9-10 in Den Bosch gewonnen. Terry Tobias laat in dit duel tien punten (7 goals en 3 assists) noteren. Op een 5-5 tegen Utrecht volgt een 11-0 nederlaag tegen Nijmegen. Het Nieuwsblad van het Noorden kopt: 'GIJS staat weer met beide benen op de grond'. Er volgen nog meer grote nederlagen, zoals tegen Duyvestein Wintersport Den Haag (22-0) en de Tilburg Trappers (21-2). Via de Promotie-Degradatie competitie weet GIJS zijn plaats in de hoogste afdeling veilig te stellen. In het seizoen 1975-1976 doet de Bondsspaarbank zijn intrede als sponsor. Daarmee breekt een uiterst succesvolle periode aan. De tijd van de spectaculaire derby’s tegen Heerenveen breekt aan.

Primeur van de play-offs
De primeur van de play-offs beleeft het Nederlandse ijshockey in het seizoen 1977-1978. De uiteindelijke strijd gaat tussen de twee aartsrivalen Heerenveen en Groningen, waarbij Heerenveen als winnaar uit de bus komt. Ook een seizoen later eindigt GIJS op de tweede plaats achter de Friezen. Er wordt met 1-6 gewonnen in Heerenveen, maar in Groningen met 5-7 verloren. Inmiddels heeft sponsor Bondsspaarbank zich teruggetrokken en pakken zich donkere wolken samen boven het IJsstadion Stadspark. Er moet een actie van vier trouwe supporters aan te pas komen om de club te redden. Na de start van het seizoen wordt met de firma Mars alsnog een hoofdsponsor gevonden. In het eerste jaar wordt onder de naam Snickers nog wel een fraaie derde plaats behaald, maar wordt duidelijk dat het ijshockey in Groningen teveel afhankelijk is van geld door sponsoring. In het seizoen 1980-1981 worden de play-offs gemist en zet het verval in. Een eerste plaats in de nacompetitie is niet meer belangrijk, de sponsor haakt af, er zijn grote schulden en het team gaat failliet. Hiermee komt voorlopig een einde aan topijshockey in Groningen.

Grijze muis
GIJS valt uiteindelijk terug naar de derde divisie (1981-1982). Van een topteam in de eerste divisie is men verworden tot een grijze muis in de derde divisie. Geen buitenlanders meer en alle goede Groninger ijshockeyers zoeken hun heil elders. In het seizoen 1982-1983 speelt GIJS één divisie hoger in de tweede divisie.

Kampioen van Nederland
Door het niet gebruik maken van het recht op promotie door andere teams speelt GIJS in 1983 toch weer relatief snel op het hoogste niveau. Het doel is overleven, maar het gaat beter dan verwacht en GIJS plaatst zich zelfs voor de play-offs. Dat daarin wordt verloren van de latere landskampioen, Vissers Nijmegen is geen schande. Een seizoen later mag GIJS even aan de titel ruiken. ‘Aartsrivaal’ Leo Koopmans komt als trainer/speler/coach over van Heerenveen en neemt Johan Toren mee. Het kampioenschap blijkt nog iets te hoog gegrepen. Het seizoen 1985-1986 begint dramatisch. Na acht wedstrijden om de Hebro Cup heeft GIJS de op één na laatste plaats stevig in handen. De ommekeer komt tijdens het Kersttoernooi in Groningen, waar onverwachts met 6-4 wordt gewonnen van het sterke Dukla Trencin uit het toenmalige Tsjechoslowakije. Het is het begin van een zegetocht. Als nummer één wordt uiteindelijk het reguliere seizoen afgesloten en in de play-offs volgt een serie bloedstollende wedstrijden. Zo wordt nipt in Geleen gewonnen (2-3, na een comfortabele 0-3 voorsprong) en wordt met 3-5 gezegevierd in Eindhoven (waar het met 75 seconden te spelen nog 3-2 voor de thuisploeg staat). Na een 9-5 thuiszege op Tilburg kan de beslissing vallen in de uitwedstrijd tegen de BP Flyers in Heerenveen. Op de tribune spelen zich, zoals Johan Toren het omschrijft, 'Italiaanse taferelen’ af. De vele meegereisde supporters zorgen voor een fantastische sfeer. Zeker wanneer na het laatste fluitsignaal 3-6 op het scorebord staat en de eerste landstitel in de clubhistorie een feit is. Het wordt een ongekend feest. Vooral het moment waarop de spelers de kampioensbeker aan de fans overdragen, als dank voor de grote steun, is uniek en het tekent de sfeer.
De grote namen achter het succes zijn trainer/speler/coach Leo Koopmans, Johan Toren en ijsbreker Wayne van Dorp. Van Dorp zal zelfs nog zijn opwachting maken in de NHL en speelt onder andere bij de Chigago Blackhawks en de Pittsburgh Penguins. Bij de laatste club speelt hij samen met NHL-Superstar Mario Lemieux. Topscorer van de competitie en van GIJS wordt Bob Ginnetti, een Canadees van Italiaanse afkomst. Met Italië speelt hij in 1992 op de Olympische Spelen in Albertville. Ook de eigen Groningse spelers, zoals Joep Franke, Erik Noorman, Martin Kiel, Henk Keijzer en Gerard en Herman Carras drukken een belangrijke stempel op het kampioensteam.

Het einde
Het kampioenschap levert helaas geen nieuwe sponsors op. Sterker nog, de sponsor tijdens de play-offs (Lada) trekt zich terug. De stickeractie 'Houdt GIJS op het ijs' moet de Gijssies op de been houden in het seizoen 1986-1987. Een seizoen later is het financieel niet meer mogelijk een team op het hoogste niveau te laten spelen. Pas in het seizoen 1988-1989 wordt met Naturo Kurk een nieuwe geldschieter gevonden. Prompt wint GIJS, alweer voor het tweede jaar spelend in de tweede divisie, de Coupe der Lage Landen en het kampioenschap. Tijdens bloedstollende Promotie-Degradatie wedstrijden wordt een hernieuwd verblijf in de hoogste divisie afgedwongen. De promotie naar de eerste divisie blijkt geen groot succes. GIJS wordt in 1989-1990 zevende. Een jaar later wordt er slechts één wedstrijd gewonnen. Het bestuur gaat op de Tsjechische toer. Uit Heerenveen wordt coach Brunclik gehaald en met Otokar Cerny, Zbynek Marak en David Handl komen volgens het bestuur drie topspelers naar Groningen. In het (te) jonge team weet alleen Marak te overtuigen. Via de Promotie-Degradatie competitie weet men zich niet te handhaven en daalt de club wederom af naar de tweede divisie, die het seizoen daarop overigens eerste divisie zal gaan heten. Voor het seizoen 1991-1992 wordt de naam GIJS ten grave gedragen als de voormalige landskampioen onder de nieuwe naam Groninger Pinguins bij de bond laat inschrijven. Het winnen van de nietszeggende Hans Teengs Gerritsen Bokaal is voorlopig het laatste wapenfeit van het Groninger seniorenijshockey. De laatste thuiswedstrijd wordt gespeeld op 20 februari 1993. De club verhuist in het najaar van 1993 naar het gloednieuwe Sportcentrum Kardinge. Voor de aanwas van nieuwe jeugdleden een goede zaak, het sportcentrum ligt tussen vier kinderrijke wijken, maar de club wordt afhankelijk van subsidies van de gemeente. Die stelt als eis dat het subsidiegeld niet (mede) gebruikt mag worden voor het laten spelen van een eerste team. Het markeert het begin van een periode van maar liefst 10 jaar waarin GIJS niet zal deelnemen aan een seniorencompetitie.

De revival
Wat velen niet voor mogelijk houden, gebeurt gelukkig dan toch. Na tien jaar afwezigheid krijgt GIJS in het seizoen 2003-2004 eindelijk weer een eerste team. In de jaren daarvoor was de (jeugd)vereniging flink gegroeid en om de jeugdspelers meer perspectief te bieden dan een overstap naar een recreatieteam of zelfs naar een andere club, wordt besloten een eerste team op poten te zetten. Onder de naam GIJS Grizzlies gaat het team in de eerste divisie spelen, het op één na hoogste niveau. Alle begin is moeilijk, dus de doelstellingen voor het eerste seizoen zijn; ervaring op doen, de schade beperken en af en toe een puntje meepikken. Onder leiding van coach Richard Miller en trainer Henk ‘Beertje’ Keijzer worden de doelstellingen meer dan gehaald. Tien wedstrijden worden zelfs in winst omgezet en het team eindigt op een verdienstelijke zesde plaats. In het seizoen daarop wordt de volgende stap gezet richting de top van de eerste divisie. De Fin Juha Kaari komt in Groningen studeren en bij gaat bij GIJS spelen. Ook vanuit Heerenveen komt versterking. De nieuwe coach Iwan Kocanda neemt onder andere Klaver-Jan Middelweerd en Arjen Dijkstra mee. Een prima seizoen wordt afgesloten met een tweede plaats en plaatsing voor de play-offs is een feit. In de halve finale blijkt Utrecht nog net een maatje te groot.

In het seizoen 2005-2006 wordt de definitieve stap naar de top van de eerste divisie gezet. Assenaar Henk Göbel en oud GIJS-speler Martin de Wilde worden het nieuwe coachduo en het team wordt behoorlijk versterkt. Naast de terugkeer van David Bartos en Juha Kaari worden nog eens 5 buitenlanders aangetrokken. Dat blijkt voldoende te zijn om de kampioen van het vorig seizoen, de Zoetermeer Panters, goed partij te bieden. De Gjaltema GIJS Grizzlies plaatsen zich gemakkelijk voor de play-offs. In de halve finale gaat het bijna fout. Na een thuisnederlaag in de eerste wedstrijd tegen het belofteteam van de Tilburg Trappers, ontsnappen de Grizzlies in de uitwedstrijd door de beslissende penalty shots beter te nemen. De derde en beslissende wedstrijd in Groningen wordt vervolgens zonder veel moeite gewonnen. In de finale wordt medefavoriet Zoetermeer overtuigend in twee wedstrijden aan de kant gezet. Al drie jaar na terugkeer in de eerste divisie is het kampioenschap een feit.

Een seizoen later wordt met iets minder buitenlanders, maar ook met iets minder tegenstand wederom het kampioenschap in de eerste divisie binnengehaald. Dit maal moeten de talenten van Tilburg er in de finale aan geloven. Tijdens de kampioensreceptie kondigt voorzitter Roelof Noordman aan dat de club het voornemen heeft het komende seizoen in de eredivisie uit te willen komen.

Overstap naar de eredivisie
Door het sluiten van een sponsorovereenkomst met de firma Pecoma wordt de club financieel in staat gesteld in het seizoen 2007-2008 de overstap naar de eredivisie te maken. Een overstap die sportief gezien met de nodige vrees tegemoet wordt gezien. Het krachtsverschil tussen ere- en eerste divisie is erg groot. Die vrees blijkt gegrond te zijn. De Pecoma Grizzlies zijn duidelijk een maatje te klein voor de eredivisie. Vrijwel alle wedstrijden gaan, vaak kansloos, verloren. Alleen tegen Nijmegen worden wat puntjes bij elkaar gesprokkeld.

Het tweede seizoen op het hoogste niveau gaat het al een stuk beter. Als coach wordt de Rus Sergey Yashin aangetrokken. Yashin heeft betere imports tot zijn beschikking. Vooral de uitstekend spelende Canadese goalie Mathieu Blanchard maakt nogal eens het verschil in de wedstrijd. Na een wat stroeve start, wordt regelmatig gewonnen. Er wordt in de reguliere competitie zelf twee maal in Thialf van aartsrivaal Heerenveen gewonnen. Dat was in de 40-jarige geschiedenis van GIJS nog nooit vertoond. Tot het laatste weekend is zelfs een derde plaats op de ranglijst nog mogelijk. Het wordt uiteindelijk de zesde plaats. Een plaats die de Pecoma Grizzlies in de play-offs koppelt aan de Geleense Ruijters Eaters. De Limburgers blijken te sterk. Na twee verliespartijen zit het tweede seizoen ‘terug’ erop. Een seizoen waar met opgeheven hoofd op terug gekeken kan worden.

Uit: ‘IJshockeyboek Nederland’ door Udo Reinold, bewerkt en aangevuld door Jan Kerkhof